English

Тура және ауыспалы сөздер — Lesson Plan, Kazakh Language, Grade 3

Create your own lesson plan with AI

Preview Open material
Lesson plan
Section
Сөз мағынасы
Lesson title
Тура және ауыспалы сөздер
Class
3
Lesson objectives according to program
3.1.2.1 Мәтіннің тақырыбы мен берілген суреттер, фото, диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау
Lesson objectives
Оқушы сөздің тура және ауыспалы мағынасын біледі.
Оқушы сөздің тура және ауыспалы мағынасын мысалдар арқылы ажыратады.
Оқушы тақырып пен суреттерге сүйеніп, мәтіннің мазмұнын болжайды.
Values
Сөздерді орынды қолдану арқылы оқушылар тілге құрметпен қарауды үйренеді. Бір-бірінің болжамын тыңдау және пікір алмасу өзара сыйластық пен ынтымақтастықты қалыптастырады.
Lesson progress
Lesson stage/time Teacher's action Student's action Evaluation Resources
Ұйымдастыру кезеңі
3 мин
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа назарын аударады.
«Жылы сөз» тәсілімен бір-біріне жақсы тілек айтуға шақырады.
 Оқушылар амандасады, сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сыныптастарына жақсы тілек айтады. Сабаққа дайындық — 1 ұпай. Тілекке қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. тақта, дәптер
Тақырыпты болжау
6 мин
Мәселе қою:
Тақтаға «алтын қол», «алтын жүзік» тіркестерін жазады.
«Алтын қол тіркесінде қол шынымен алтыннан жасалған ба? Бұл тіркестегі сөз қандай мағынада қолданылған? Алтын жүзік тіркесіндегі алтын сөзінің мағынасы қандай?» деп сұрайды.
Сабақ тақырыбын ашып, оқушылардың болжамын тыңдайды.
Slide 1 — Тура және ауыспалы мағына
Slide 2 — «Алтын жүзік» атауында алтын жүзіктің неден жасалғанын білдіреді. «Алтын қол» тіркесіндег…
Slide 3 — Бүгін біз
Slide 4 — Тура мағына
Slide 5 — Ауыспалы мағына
Slide 6 — Салыстырып талқыла
Slide 7 — Мәтінмән мағына ашады
Slide 8 — Мәтінді болжау
Slide 9 — Негізгі ойлар
Slide 10 — Еске түсір
Оқушылар тіркестерді салыстырады. Оқушылар «алтын қол» тіркесінде сөз ауыспалы мағынада, ал «алтын жүзік» тіркесінде тура мағынада қолданылғанын айтады. Оқушылар сабақ тақырыбын болжайды. Екі тіркестің мағынасын ажырату — 2 ұпай. Тақырыпты болжауға негізді жауап беру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай.
Жаңа материалды түсіндіру
8 мин
Жаңа материалды түсіндіру:
Тура мағына сөздің бастапқы, нақты мағынасы екенін түсіндіреді: «темір қасық», «суық су».
Ауыспалы мағына сөздің басқа затқа не құбылысқа ұқсастығына қарай қолданылатынын түсіндіреді: «темірдей тәртіп», «суық хабар».
Мағынаны тіркестегі басқа сөздерге сүйеніп анықтауды көрсетеді.
«Сөздің тура мағынасын қалай танимыз? Ауыспалы мағынада сөз неге басқа мағынада қолданылады?» деп сұрайды.
Жауаптар:
Тура мағына — сөздің бастапқы, нақты мағынасы.
Ауыспалы мағынада сөз ұқсастыққа қарай өзге мағынада жұмсалады.
 Оқушылар мысалдарды тыңдап, тура және ауыспалы мағынаны салыстырады. Оқушылар «темір қасық», «суық су» тіркестеріндегі сөздердің тура мағынасын атайды. Оқушылар «темірдей тәртіп», «суық хабар» тіркестеріндегі ауыспалы мағынаны түсіндіреді. Оқушылар сұрақтарға жауап береді: тура мағына нақты затты білдіреді, ауыспалы мағына ұқсастық негізінде қолданылады. Тура мағынаны дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Ауыспалы мағынаны дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Мысалдарды мағынасына қарай ажырату — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. оқулық, тақта, мысалдар жазылған карточкалар
Суретпен болжау
6 мин
Сыныпқа сұрақтар:
Көктемгі бақ, бүршік жарған ағаш және балалар бейнеленген суретті көрсетеді.
«Суретте не бейнеленген? Мәтін не туралы болуы мүмкін? Қандай сөздер тура мағынада, қандай сөздер ауыспалы мағынада қолданылуы мүмкін?» деп сұрайды.
Оқушылардың болжамдарын мәтін тақырыбы мен суреттегі белгілерге сүйеніп айтуға бағыттайды.
 Оқушылар суретті мұқият қарайды. Оқушылар мәтін көктемгі бақ пен ағаштардың бүршік жаруы туралы болуы мүмкін деп болжайды. Оқушылар «ағаштың бұтағы» тіркесін тура мағынаға, «табиғат оянды» тіркесін ауыспалы мағынаға мысал етеді. Суреттен кемінде екі мазмұндық белгі атау — 2 ұпай. Мәтін мазмұнын негізді болжау — 1 ұпай. Тура не ауыспалы мағынаға сай мысал келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. көктемгі бақ бейнеленген сурет, тақта
Сөз мағынасы ойыны
7 мин
Нұсқаулық:
«Шарды жар» ойынын ұсынады: әр шар карточкасында бір сөз тіркесі жазылғанын түсіндіреді.
Оқушылар кезекпен карточка таңдап, тіркесті тура немесе ауыспалы мағына деп жіктеп, себебін айтуға нұсқау береді.
Қолданылатын тіркестер: «ащы лимон», «ащы сөз», «жылы қолғап», «жылы жүз», «жүгірген бала», «уақыт зымырады».
Жауаптарды нақтылап, қате жіктеулерді түзетеді.
 Оқушылар ойын ережесін тыңдайды. Оқушылар карточкадағы тіркесті оқып, оның мағынасын жіктейді және себебін түсіндіреді: «ащы лимон», «жылы қолғап», «жүгірген бала» — тура мағына; «ащы сөз», «жылы жүз», «уақыт зымырады» — ауыспалы мағына. Алты тіркесті дұрыс жіктеу — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Кемінде екі жауабын түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай.
Жеке тапсырма
7 мин
Жеке тапсырма:
Оқушыларға «Кішкентай бақта ағаштар бүршік жарды. Күннің жылы жүзі балаларды серуенге шақырғандай болды» мәтінін таратады.
Мәтіннің тақырыбын анықтап, мазмұнын қысқаша болжауды тапсырады.
Мәтіннен тура мағынадағы және ауыспалы мағынадағы сөздерді табуды сұрайды.
Жауапты дәптерге жазып, бір мысалдың мағынасын түсіндіруді тапсырады.
 Оқушылар мәтінді оқиды. Оқушылар мәтіннің тақырыбын «Көктемгі бақ» деп анықтап, мазмұны туралы қысқаша болжам жазады. Оқушылар «ағаштар бүршік жарды» тіркесін тура мағынаға, «күннің жылы жүзі» тіркесін ауыспалы мағынаға жатқызады және бір жауабын түсіндіреді. Мәтін тақырыбын дұрыс анықтау — 1 ұпай. Мазмұнды қисынды болжау — 1 ұпай. Тура мағыналы тіркесті табу — 1 ұпай. Ауыспалы мағыналы тіркесті табу және түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай.
Білімді тексеру
5 мин
Білімді тексеру:
Қысқа тексеру жұмысын ұсынады.
«Қара қарындаш» және «қара ниет» тіркестеріндегі «қара» сөзінің мағынасын ажыратуды тапсырады.
«Ауыр сөмке» және «ауыр ой» тіркестеріндегі «ауыр» сөзін жіктеуді сұрайды.
Жауаптарды жинап, дұрыс жауаптарды атап көрсетеді.
 Оқушылар төрт тіркесті оқып, әрқайсысын тура не ауыспалы мағына деп белгілейді. Оқушылар «қара қарындаш» пен «ауыр сөмке» тіркестерін тура мағынаға, «қара ниет» пен «ауыр ой» тіркестерін ауыспалы мағынаға жатқызады. Төрт тіркесті дұрыс жіктеу — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай.
Health and safety compliance
Health and safety compliance Суреттер мен карточкаларды ұқыпты пайдаланып, оларды сыныптастарға лақтырмау керек. Ойын кезінде кезекті сақтап, қозғалыссыз өз орнында жұмыс істейді.

Material details

Material type
Lesson Plan
Subject
Kazakh Language
Grade
Grade 3
Language
Kazakh
Education direction
Humanitarian

Create your own lesson plan with AI

  • Built from your topic, subject and grade
  • Ready in about a minute
  • Free to start

Similar materials

Lesson plans, tests and presentations made by teachers

Sign up to open this lesson plan in full and create your own with AI in minutes.

Sign in