Біржан–Сара айтысы — ҚМЖ, Қазақ әдебиеті, 9 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Айтыс өнері және ұлттық әдеби мұра
|
| Сабақтың тақырыбы |
Біржан–Сара айтысы
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.1.1.1 Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау
9.1.3.1 Көркем шығарманың идеясына сай кейіпкерлер жүйесін анықтау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар «Біржан–Сара айтысының» сюжеттік-композициялық құрылымын біледі және негізгі бөліктерін анықтайды.
Оқушылар айтыстың негізгі идеясын біледі және идеяға сай Біржан мен Сара кейіпкерлерінің жүйесін сипаттайды.
|
| Құндылықтар |
Өнер мен сөзге құрмет: оқушылар айтыскерлердің шығармашылық шеберлігін бағалап, ұлттық әдеби мұраға құрметпен қарайды.
Әділдік пен өзара сыйластық: кейіпкерлер пікірін талдау барысында дәлелді ой айтуға және өзгелердің көзқарасын құрметтеуге үйренеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және назар аудару 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесіп, сабаққа қатысуын тексереді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстырады.
|
Оқушылар сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын тыңдайды. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Сабақ мақсатын дұрыс атау — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптерлер |
| Тақырыпқа кіріспе 5 минут |
Мәселе қою:
«Айтыс ақындары өз өнерін танытумен қатар, қоғамның қандай мәселелерін көтеруі мүмкін?» деген мәселені ұсынады.
Оқушылардың бастапқы болжамдарын тыңдап, оларды айтыс мазмұнымен байланыстырады.
|
Оқушылар айтыста көтерілетін мәселелер туралы болжам айтады. Оқушылар күтілетін жауап ретінде өнер жарысы, әлеуметтік теңсіздік, әйел теңдігі мен адам қадірі мәселелерін атайды. | Мәселеге қатысты орынды болжам айту — 1 ұпай. Болжамын тақырыппен байланыстырып дәлелдеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, тақырыптық сұрақ жазылған карточкалар |
| Айтыс мазмұнын таныстыру 8 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
«Біржан–Сара айтысының» шығу тарихы мен айтыс жанрына тән белгілерін қысқаша түсіндіреді.
Айтыстың негізгі мазмұнын таныстырады: Біржан мен Сараның сөз сайысы, ақындардың өнері мен тапқырлығы, Сараның тағдыры мен әйел теңдігі мәселесінің көтерілуі.
Оқиғаның басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі және шешіміне назар аударуды тапсырады.
|
Оқушылар түсіндірмені тыңдап, негізгі ұғымдарды дәптерге жазады. Оқушылар айтыс мазмұнына сүйеніп, сюжеттің негізгі бөліктерін ажыратуға дайындалады. | Айтыстың жанрлық белгісін дұрыс атау — 1 ұпай. Мазмұннан екі маңызды мәселені анықтау — әрқайсысына 1 ұпай, барлығы 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Көрнекі материалмен жұмыс 5 минут |
Көрнекі материалмен танысу:
Айтыс мазмұнындағы көріністер мен негізгі ұғымдарды бейнелейтін таныстырылымды көрсетеді.
Оқушыларға көрнекі материалдан сюжетке қатысты бір белгі мен кейіпкерлерге қатысты бір деректі анықтауды тапсырады.
Слайд 1 — Біржан–Сара айтысы
Слайд 2 — Біржан мен Сараның сөз сайысында бірі өз өнерін танытса, екіншісі өз дәуіріндегі әділетсі…
Слайд 3 — Сабақ соңында оқушылар:
Слайд 4 — Айтыстың өзегі
Слайд 5 — Сюжеттік қозғалыс
Слайд 6 — Кейіпкерлердің біріне ғана назар аударсақ, айтыстың негізгі идеясын толық түсінеміз бе, ә…
Слайд 7 — Кейіпкерлер жүйесі
Слайд 8 — Белгі мен дәлел
Слайд 9 — Негізгі тұжырымдар
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар таныстырылымды қарап, сюжетке қатысты бір белгі мен кейіпкерлер туралы бір деректі атайды. Оқушылар күтілетін жауап ретінде сөз сайысын, ақындардың өнерін немесе Сара көтерген әлеуметтік мәселені көрсетеді. | Сюжетке қатысты орынды белгі келтіру — 1 ұпай. Кейіпкерге қатысты нақты дерек айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | |
| Топтық сайыс ойыны 6 минут |
Ойын тапсырмасы:
Оқушыларды топтарға бөліп, «Сюжетті ретте» ойынын ұйымдастырады.
Оқиға бөліктері жазылған карточкаларды ретімен орналастыруды және әр таңдауды қысқаша негіздеуді тапсырады.
|
Оқушылар топпен оқиға бөліктерін сюжеттік ретке келтіреді. Оқушылар күтілетін жауап ретінде айтыстың басталуын, сөз сайысының дамуын, әлеуметтік мәселенің ашылуын және қорытындысын ретімен атайды. | Оқиға бөліктерін дұрыс реттеу — 3 ұпай. Ретін дәлелдеу — 1 ұпай. Топтық талқылауға қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Сюжеттік талдау тапсырмасы 7 минут |
Тапсырманы орындау:
Жеке тапсырманы таратады: «Айтыстың басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі мен шешімін анықтап, әр бөлікке мәтіннен немесе мазмұннан дәлел келтіріңдер».
Жауапта Біржан мен Сараның сөз сайысы және әлеуметтік мәселенің қалай ашылатыны көрсетілуі керектігін ескертеді.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды. Оқушылар сюжеттің бес бөлігін анықтап, әр бөлікке мазмұннан дәлел жазады. | Сюжеттің бес бөлігін дұрыс анықтау — әрқайсысына 1 ұпай, барлығы 5 ұпай. Кемінде бір дәлел келтіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | |
| Кейіпкерлерді талқылау 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Біржан мен Сараның бойынан қандай ақындық қасиеттер байқалады?».
«Айтыстың идеясы кейіпкерлердің сөзі мен әрекеті арқылы қалай ашылады?».
Жауаптар:
Күтілетін жауап: Біржан мен Сара тапқыр, сөзге шешен, суырыпсалма ақындар; әрқайсысы өз өнерін дәлелдейді.
Күтілетін жауап: ақындардың сөз сайысы өнер құдіретін танытады, ал Сара тағдыры туралы сөздер әйел теңдігі мен әділет мәселесін ашады.
|
Оқушылар екі сұраққа жауап беріп, кейіпкерлердің қасиеттерін айтыс идеяларымен байланыстырады. Оқушылар жауаптарын мәтін мазмұнына сүйеніп негіздейді. | Біржанның бір қасиетін дәл атау — 1 ұпай. Сараның бір қасиетін дәл атау — 1 ұпай. Кейіпкерлер жүйесін айтыс идеясымен байланыстыру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, кейіпкерлерді салыстыру кестесі |
| Білімді тексеру 4 минут |
Білімді тексеру тапсырмасы:
Қысқа тексеру жұмысын ұсынады: «Айтыстың негізгі идеясын белгілеңдер; сюжеттің бір бөлігін атаңдар; Біржан мен Сараға ортақ бір қасиетті көрсетіңдер».
Жауаптарды жинап, дұрыс жауаптарды сыныппен тексереді.
|
Оқушылар үш сұраққа жеке жауап береді. Оқушылар күтілетін жауап ретінде өнер мен сөз сайысын танытатын идеяны, сюжеттің бір бөлігін және ақындарға ортақ тапқырлық не шешендік қасиетін жазады. | Негізгі идеяны дұрыс белгілеу — 1 ұпай. Сюжеттің бір бөлігін дұрыс атау — 1 ұпай. Ортақ қасиетті дұрыс көрсету — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Таныстырылымды қарағанда экраннан қолайлы қашықтық сақтап, көзді демалдыру үшін мезгіл-мезгіл көзді басқа жаққа аудару қажет. Топтық жұмыс кезінде бір-бірінің пікірін тыңдап, оқу құралдарын ұқыпты қолдану керек. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ әдебиеті
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
