Генетикалық код — ҚМЖ, Биология, 11 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Молекулалық биология және генетика
|
| Сабақтың тақырыбы |
Генетикалық код
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
11.4.1.4 Генетикалық кодтың қасиеттерін түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы генетикалық кодтың негізгі қасиеттерін біледі.
Оқушы кодон, антикодон және аминқышқыл арасындағы байланысты біледі.
Оқушы генетикалық кодтың әмбебаптығы, триплеттілігі, артықтылығы және үздіксіздігі ұғымдарын біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми ақпаратты талдау барысында дәлдік пен жауапкершілікке тәрбиеленеді. Топтық жұмыста өзгенің пікірін құрметтеп, бірлесіп шешім қабылдайды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді.
Сабаққа қажетті құралдарын дайындауды ұсынады.
|
Оқушылар амандасады, сабаққа дайындалады және қажетті құралдарын үстелге қояды. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Ең көбі — 1 ұпай. | сынып тақтасы, оқушы дәптерлері |
| Мәселені анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
«ДНҚ-дағы төрт түрлі нуклеотид ағзадағы көптеген нәруыздардың құрылымын қалай анықтай алады?» деген мәселені ұсынады.
Оқушылардың бастапқы болжамдарын тыңдап, оларды генетикалық код ұғымымен байланыстырады.
|
Оқушылар мәселе бойынша болжам айтады: нуклеотидтердің реті ақпаратты сақтайды, ал үш нуклеотидтен құралған кодон аминқышқылды анықтайды. | Мәселеге қатысты негізді болжам ұсыну — 1 ұпай; генетикалық ақпараттың нуклеотидтер ретімен берілетінін түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. | ДНҚ сызбасы, тақта |
| Жаңа материалды түсіндіру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Генетикалық кодтың триплеттілігін түсіндіреді: үш нуклеотид бір кодон түзеді.
Кодонның аРНҚ-да орналасатынын және белгілі бір аминқышқылды немесе тоқтау белгісін анықтайтынын түсіндіреді.
Әмбебаптық, артықтылық, үздіксіздік және қабаттаспау қасиеттерін мысалдармен ашады.
Презентациядағы генетикалық код кестесін көрсетіп, кодон мен аминқышқыл сәйкестігін түсіндіреді.
Слайд 1 — Генетикалық код
Слайд 2 — Кейбір сөздерді әріптерге бөліп оқу бір мағынаны береді, ал сол әріптерді басқа топтарға…
Слайд 3 — Сабақ соңында сен:
Слайд 4 — Үштікпен оқу
Слайд 5 — Кодоннан ақуызға
Слайд 6 — Егер бір аминқышқылды бірнеше кодон кодтаса, мутацияның әсері әрдайым бірдей бола ма? Қан…
Слайд 7 — Кодон кестесін оқу
Слайд 8 — Кодтың қасиеттері
Слайд 9 — Негізгі қорытындылар
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар генетикалық код қасиеттерінің анықтамаларын жазып алады, сызбаны қарайды және кодондардың аминқышқылдарды анықтауын бақылайды. | Триплеттілікті дұрыс түсіндіру — 1 ұпай; кемінде үш қасиетті атау — 3 ұпай; кодон мен аминқышқыл арасындағы байланысты түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 5 ұпай. | |
| Сұрақтар мен талқылау 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Генетикалық кодтың триплеттілігі нені білдіреді?
Генетикалық кодтың әмбебаптығы дегеніміз не?
Генетикалық кодтың артықтылығы қандай мағына береді?
Тоқтау кодондары қандай қызмет атқарады?
Жауаптар:
Үш нуклеотид бір кодонды құрайды.
Көптеген ағзаларда бірдей кодондар бірдей аминқышқылдарды белгілейді.
Бір аминқышқылды бірнеше кодон белгілей алады.
Олар нәруыз синтезінің аяқталғанын білдіреді.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап береді: үш нуклеотид кодон түзеді; кодондардың мағынасы көптеген ағзаларда ортақ; бір аминқышқыл бірнеше кодонмен белгіленуі мүмкін; тоқтау кодондары синтезді аяқтайды. | Әр сұраққа дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, генетикалық код кестесі, тақта |
| Білімді ойынмен бекіту 6 минут |
Нұсқаулық:
«Кодонды тап» ойынын ұйымдастырады: әр топқа аРНҚ кодоны мен генетикалық код кестесін береді.
Топтардан кодонға сәйкес аминқышқылды анықтап, кодтың тиісті қасиетін атауды сұрайды.
Жауаптарды тексеріп, дұрыс сәйкестіктерді нақтылайды.
|
Оқушылар топта кодондарды кестеден тауып, сәйкес аминқышқылдарды атайды және анықтауда қолданған генетикалық код қасиетін түсіндіреді. | Әр дұрыс кодон–аминқышқыл сәйкестігі — 1 ұпайдан; қасиетті дұрыс атау — 1 ұпай. Ең көбі — 3 ұпай. | |
| Жеке тапсырма орындау 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Оқушыларға аРНҚ тізбегі бойынша кодондарды бөліп, генетикалық код кестесімен аминқышқылдар ретін анықтауды тапсырады.
Жауапта кодонның рөлін және бір қасиетін қысқаша түсіндіруді талап етеді.
Орындау кезінде жеке қолдау көрсетеді.
|
Оқушылар аРНҚ тізбегін үш нуклеотидтен топтастырады, кодондарды генетикалық код кестесімен салыстырады және аминқышқылдар ретін жазады. | Кодондарға дұрыс бөлу — 1 ұпай; аминқышқылдар ретін дұрыс анықтау — 2 ұпай; қасиетті дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Қысқа білім тексеру 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
Генетикалық кодтың қасиеттері, кодон және тоқтау белгісі туралы қысқа тексеру тапсырмасын ұсынады.
Оқушылардың жауаптарын жинап, негізгі қателерді белгілейді.
|
Оқушылар қысқа тексеру сұрақтарына жеке жауап береді және жауаптарын тапсырады. | Әр дұрыс жауап — 1 ұпайдан. Ең көбі — 4 ұпай. | |
| Рефлексия 4 минут |
«Рефлексия» рефлексиясын өткізеді. Сабақты оқушылардың жылдам пікірлерімен аяқтаңыз — эмодзимен дауыс беру және нәтижелерді бөлісу.
|
Оқушылар «Рефлексия» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Бір меңгерілген ұғымды дұрыс атау — 1 ұпай; қайталауды қажет ететін тұсты нақты көрсету — 1 ұпай. Ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Генетикалық код кестесі мен баспа материалдарын ұқыпты пайдаланып, қағаз шеттерінен сақ болу керек. Топтық жұмыс кезінде құралдарды бір-біріне лақтырмай, сыныпта қауіпсіз қозғалу қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
