Көркем ауыстырулар мен троптарды анықтау — ҚМЖ, Қазақ әдебиеті, 6 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Көркемдегіш құралдар және әдеби шығарманың идеясы
|
| Сабақтың тақырыбы |
Көркем ауыстырулар мен троптарды анықтау
|
| Сыныбы |
6
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
6.2.3.1 шығармадағы көркем ауыстыруларды(троптарды: метафора, кейіптеу, метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация, арнау) анықтау
6.1.2.1 Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсіндіру
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар метафора, кейіптеу, метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация және арнаудың анықтамаларын біледі.
Оқушылар көркем мәтіндегі троптарды танып, олардың шығармадағы қызметін түсіндіреді.
Оқушылар әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені көркемдік тәсілдер мен шығарма идеясы арқылы түсіндіреді.
|
| Құндылықтар |
Оқушылар көркем мәтінді талдау кезінде өзгенің пікірін құрметтеп, дәлелді пікір айтуға дағдыланады. Шығармада көтерілген қоғамдық мәселелерді талқылау жауапкершілік пен азаматтық көзқарасты қалыптастырады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 5 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Сөзді тура және бейнелі мағынада қолданудың айырмашылығы неде?» деген сұрақ қойып, тақырыпқа қызығушылық оятады.
Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын таныстырады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар сұраққа жауап беріп, тура мағынадағы сөздің нақты мағынаны, ал бейнелі мағынадағы сөздің көркем бейнені білдіретінін айтады. | Сабаққа қажетті құралдарын дайындайды — 1 ұпай. Сұраққа мағыналы жауап береді — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, оқулық, дәптер |
| Көркемдік тәсілдерді түсіндіру 10 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Метафораны ұқсастыққа негізделген жасырын салыстыру, кейіптеуді жансызға адам қасиетін беру ретінде түсіндіреді.
Метонимияның іргелестікті, гиперболаның әсірелеуді, литотаның кішірейтуді білдіретінін мысалмен түсіндіреді.
Аллегорияны астарлы бейнелеу, антитезаны қарама-қарсы қою, градацияны ойды үдемелі күшейту не бәсеңдету, арнауды тыңдаушыға не құбылысқа тікелей қарата айту деп түсіндіреді.
Әр тәсілдің мәтіндегі көркемдік қызметіне назар аудартады.
|
Оқушылар тоғыз көркемдік тәсілдің анықтамаларын тыңдап, дәптерге негізгі ұғымдарды жазады. Оқушылар берілген мысалдардан әр тәсілдің белгісін атап, көркемдік қызметін түсіндіреді. | Троптардың анықтамаларын дұрыс ажыратады — әр екі анықтама үшін 1 ұпай, ең көбі 4 ұпай. Мысалды тиісті тәсілмен байланыстырады — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер, көркем мәтін үзінділері |
| Мәтіндегі көркемдік тәсілдер 10 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Жел сыбырлады» тіркесінде қандай көркемдік тәсіл қолданылған? Неліктен?
«Бүкіл ауыл бұл хабарды оқыды» сөйлеміндегі «ауыл» сөзі қандай тәсілге мысал бола алады?
«Көз жасын көл қылды» тіркесінде ой қалай берілген?
«Аз ғана үміт қалды» деген тіркестің әсері қандай?
Мәтіндегі қарама-қарсы ұғымдарды немесе үдемелі тізбекті қалай тануға болады?
Жауаптар:
Кейіптеу, өйткені желге адамға тән сыбырлау әрекеті берілген.
Метонимия, өйткені ауыл сөзі оның тұрғындарының орнына қолданылған.
Гипербола, өйткені көз жасының көптігі әсіреленген.
Литота, өйткені үміттің аздығы кішірейтіліп көрсетілген.
…
|
Оқушылар әр сұраққа жауап береді және жауабын мәтіндегі сөздермен дәлелдейді. Оқушылар «жел сыбырлады» — кейіптеу, «ауыл» — метонимия, «көз жасын көл қылды» — гипербола, «аз ғана үміт» — литота екенін түсіндіреді. Оқушылар антитеза мен градацияның белгілерін атайды. | Алғашқы төрт сұрақтың әр дұрыс әрі дәлелді жауабы — 1 ұпайдан. Соңғы сұраққа дұрыс жауап — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | оқулық, тақта, көркем мәтін үзінділері |
| Шығарманың идеясын талдау 10 минут |
Нұсқаулық:
Оқушыларды шағын топтарға бөліп, оқулықтан берілген әдеби шығарма үзіндісін оқуды тапсырады.
Үзіндіден көркем ауыстыруларды тауып, атауын және мәтіндегі қызметін белгілеуді ұсынады.
«Шығармада қандай әлеуметтік-қоғамдық мәселе көтерілген? Қандай көркемдік тәсілдер сол мәселені ашуға көмектеседі? Шығарманың идеясы қандай?» деген сұрақтарды талқылатады.
Топ бүрінен қысқаша дүгнэлт айтқызады.
|
Оқушылар топта үзіндіні оқып, троптарды тауып, түрі мен қызметін анықтайды. Оқушылар қоғамдық мәселені атап, көркемдік тәсілдермен байланысын түсіндіреді және шығарманың идеясын дәлелмен жеткізеді. | Үзіндіден екі көркемдік тәсілді дұрыс табады — әрқайсысы 1 ұпай, ең көбі 2 ұпай. Әлеуметтік-қоғамдық мәселені анықтайды — 1 ұпай. Идеяны мәтінмен дәлелдеп түсіндіреді — 2 ұпай. Топтық талқылауға үлес қосады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 6 ұпай. | оқулық, әдеби шығарма үзінділері, жұмыс парақтары |
| Білімді бекіту сынағы 7 минут |
Нұсқаулық:
Сынақ тапсырмаларын таратып, жауаптарды жеке орындау тәртібін түсіндіреді.
Тапсырмаларда көркемдік тәсіл атауын анықтау, оны мәтіндік мысалмен сәйкестендіру және көркем тәсілдің шығарма идеясын ашудағы қызметін белгілеу керектігін айтады.
Жұмыс соңында жауаптарды жинап, дұрыс жауаптар бойынша қысқа тексеру жүргізеді.
|
Оқушылар сынақ тапсырмаларын жеке орындайды. Оқушылар мәтіндік мысалдардан көркемдік тәсілдерді анықтап, олардың көркемдік қызметі мен шығарма идеясымен байланысын белгілейді. | Көркемдік тәсілдерді анықтау тапсырмалары — 4 ұпай. Мысалды тиісті тәсілмен сәйкестендіру — 3 ұпай. Идеямен байланысын дұрыс түсіндіру — 2 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 9 ұпай. | |
| Рефлексия 3 минут |
«Сабақ сізді қаншалықты «суарды»?» рефлексиясын өткізеді. Оқушылар сабақ түсінігін қаншалықты «суарғанын» бағалайды — тамшы көп болса, білім биік өседі.
|
Оқушылар «Сабақ сізді қаншалықты «суарды»?» рефлексиясын орындап, тақырыпты түсінуін бағалайды. | Бір көркемдік тәсілді дұрыс атап, мағынасын түсіндіреді — 1 ұпай. Троп пен шығарма идеясының байланысын айтады — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Көркем мәтіндермен және қағаз материалдармен жұмыс істегенде оқушылар жұмыс орнын ұқыпты ұстап, қайшы не басқа өткір құралдарды қолданбайды. Топтық талқылау кезінде бір-бірінің пікірін құрметтеп, сыныптағы қауіпсіз қозғалыс тәртібін сақтайды. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Қазақ әдебиеті
- Сынып
- 6 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
