Күн жүйесі денесіне дейінгі арақашықтықты параллакс әдісімен анықтау — ҚМЖ, Физика, 9 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Астрономиялық бақылаулар және қашықтықты өлшеу әдістері
|
| Сабақтың тақырыбы |
Күн жүйесі денесіне дейінгі арақашықтықты параллакс әдісімен анықтау
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.2.1.10 теңайнымалы және бірқалыпты қозғалыстың кинематикалық теңдеулерін қолдана отырып, горизонталь лақтырылған дененің қозғалысын сипаттау;
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы параллакс ұғымын және оның аспан денесіне дейінгі қашықтықты анықтаудағы рөлін біледі.
Оқушы базис, параллакс бұрышы және қашықтық арасындағы байланысты түсіндіреді.
Оқушы параллакс бұрышы мен базис мәндерін пайдаланып, қашықтықты есептеу тәсілін біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми дәлдік пен ұқыптылықты бағалайды: өлшеу нәтижелерін салыстырып, қорытындыны дерекке сүйеніп жасайды. Бірлескен жұмыс кезінде өзара құрмет танытып, ортақ шешімге жауапкершілікпен келеді.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және сабаққа қажетті құралдарды дайындауды ұсынады.
Тақтаға Күн жүйесінің сызбасын көрсетіп, бақылаушы орны өзгергенде дененің аспандағы орны қалай өзгеретінін ойлануға жетелейді.
|
Оқушылар амандасады, дәптерлері мен құралдарын дайындайды. Оқушылар сызбаны бақылап, жақын нысанның орны алыстағы нысанға қатысты ығысатынын болжайды. | Сабаққа дайындық пен бастапқы болжамға қатысу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | тақта, Күн жүйесінің сызбасы, дәптер |
| Параллакс мәселесін қою 5 минут |
Мәселе қою:
«Бір нысанды екі түрлі орыннан бақылағанда оның алыстағы нысандарға қатысты орны неге өзгеше көрінеді?» деген мәселені қояды.
Жердің Күнді айнала қозғалысынан бақылау орны өзгеретінін атап, осы ығысуды қашықтықты анықтауға қалай қолдануға болатынын сұрайды.
Сыныпқа сұрақтар:
«Параллакс дегеніміз не?».
«Бақылау базисі үлкейсе, бірдей қашықтықтағы дененің параллаксы қалай өзгереді?».
Жауаптар:
Күтілетін жауаптарды нақтылайды: параллакс — бақылаушы орны өзгергенде нысанның көрінерлік орнының ығысуы; базис ұлғайған сайын параллакс бұрышы да ұлғаяды.
|
Оқушылар мәселе бойынша өз болжамдарын айтады. Оқушылар параллаксты бақылау орны ауысқанда нысанның көрінерлік орнының өзгеруі деп анықтайды және базис артқанда параллакс бұрышының өсетінін жауап ретінде атайды. | Параллакстың анықтамасын дұрыс айту — 1 ұпай; базис пен параллакс байланысын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, сызба, дәптер |
| Параллаксты таныстыру 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Параллакс әдісінің көрнекі сызбасын презентация арқылы көрсетеді: бақылаушының екі орны, базис және нысанға бағытталған сәулелер белгіленеді.
Кіші бұрыштар үшін қашықтықтың жуық формуласын түсіндіреді: d ≈ b/ p, мұнда b — базис, p — радианмен алынған параллакс бұрышы.
Бұрышты радианға айналдыруды және өлшем бірліктерін бірізді қолдануды көрсетеді.
Мысал келтіреді: b = 2 а.б., p = 1° болса, p ≈ 0,0175 рад, сондықтан d ≈ 2/0,0175 ≈ 114 а.б.
Есептеу кезінде бұрыштың радианмен берілуі қажеттігін ескертеді.
Слайд 1 — Параллакс әдісімен қашықтықты анықтау
Слайд 2 — Бір аспан денесі екі түрлі орыннан қарағанда аспан аясында сәл басқа бағытта көрінеді. Бұ…
Слайд 3 — Сабақ мақсаттары
Слайд 4 — Параллакс және бақылау
Слайд 5 — Қашықтық пен бұрыш
Слайд 6 — Екі бақылаушының орны 2 а.б. базисээр салангид, ал Күн жүйесі денесінің параллакс бұрышы…
Слайд 7 — Бұрышты радианға айналдыру
Слайд 8 — Мысал: қашықтықты есептеу
Слайд 9 — Негізгі қорытынды
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар презентациядағы сызбаны бақылайды, базис пен параллакс бұрышын дәптерге белгілейді. Оқушылар d ≈ b/p формуласын жазып, мысалдағы шамаларды формулаға қойып, қашықтықтың шамамен 114 а.б. болатынын анықтайды. | Формуладағы шамаларды дұрыс түсіндіру — 1 ұпай; бұрышты радианға дұрыс айналдыру — 1 ұпай; мысалдың нәтижесін дұрыс табу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Есептеу тәсілін бекіту 7 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Базис 1 а.б., параллакс бұрышы 0,5° болса, бұрышты радианға айналдырып, қашықтықты қалай табамыз?».
«Параллакс бұрышы кішірейгенде, есептелетін қашықтық қалай өзгереді?».
Жауаптар:
Бірінші сұрақтың шешу жолын бағыттайды: 0,5° ≈ 0,00873 рад; d ≈ 1/0,00873 ≈ 115 а.б.
Екінші сұрақтың жауабын қорытындылайды: бірдей базис кезінде параллакс азайса, қашықтық артады.
|
Оқушылар есепті жеке шығарып, 0,5° мәнін радианға айналдырады және қашықтықты шамамен 115 а.б. деп табады. Оқушылар параллакс бұрышы азайған сайын қашықтық артатынын түсіндіреді. | Бұрышты радианға дұрыс айналдыру — 1 ұпай; қашықтықты дұрыс есептеу — 1 ұпай; кері тәуелділікті түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | оқулық, тақта, дәптер |
| Параллакс ойыны 8 минут |
Нұсқаулық:
Топтарға параллакс бұрышы мен базис мәндері берілген карточкаларды таратып, жұптап сәйкестендіру ойынын ұйымдастырады.
Әр топтан таңдалған жұп бойынша қашықтықты d ≈ b/p формуласымен есептеп, шешімін түсіндіруді сұрайды.
Жауаптарды тексеріп, бұрыштың радианмен алынғанын еске салады.
|
Оқушылар топта карточкаларды базис пен параллакс мәндеріне қарай сәйкестендіреді. Оқушылар бір есепті шығарып, бұрышты радианға айналдыру жолын және қашықтық нәтижесін түсіндіреді. | Карточкаларды дұрыс сәйкестендіру — 1 ұпай; бұрышты радианға айналдыру — 1 ұпай; қашықтықты дұрыс есептеп түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Білімді тексеру 8 минут |
Нұсқаулық:
Қысқа тексеру жұмысын ұсынады: параллакстың анықтамасын жазу, d ≈ b/p формуласындағы шамаларды атау және b = 3 а.б., p = 0,25° болғанда қашықтықты есептеу.
Бұрышты радианға айналдырып, нәтижені а.б. түрінде көрсетуді тапсырады.
Жауаптарды жинап, өлшем бірліктері мен есептеу ретін тексереді.
|
Оқушылар тексеру сұрақтарына жеке жауап береді. Оқушылар 0,25° ≈ 0,00436 рад деп алып, d ≈ 3/0,00436 ≈ 688 а.б. нәтижесін жазады. | Параллаксты дұрыс анықтау — 1 ұпай; формуладағы шамаларды дұрыс атау — 1 ұпай; бұрышты радианға дұрыс айналдыру — 1 ұпай; қашықтықты дұрыс есептеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Презентацияны қарағанда экранға тым жақын отырмай, көзге түсетін жүктемені азайту үшін үзіліссіз ұзақ қарамау керек. Карточкалармен топтық жұмыс кезінде құралдарды ұқыпты пайдаланып, сыныпта қауіпсіз қозғалу қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Физика
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Гуманитарлық
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
