Li⁺, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺, Cu²⁺ металл катиондарын анықтау үшін жалын түсінің боялу реакциясын жүргізу және сипаттау — ҚМЖ, 9 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Металдар және олардың қосылыстары
|
| Сабақтың тақырыбы |
Li⁺, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺, Cu²⁺ металл катиондарын анықтау үшін жалын түсінің боялу реакциясын жүргізу және сипаттау
|
| Сыныбы |
9
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
9.4.1.8 Li+, Na+, K+, Ca2+, Sr2+, Ba2+, Cu2+ металл катиондарын анықтау үшін жалын түсінің боялу реакциясын жүргізу және сипаттау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушылар жалынға тән түстер арқылы Li⁺, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺ және Cu²⁺ катиондарын ажырату қағидасын біледі.
Оқушылар жалын түстерінің байқалуын электрондардың энергетикалық деңгейлері арасындағы ауысулармен байланыстырады.
Оқушылар жалын сынағын қауіпсіз орындау ретін және бақылау нәтижелерін сипаттау тәсілін біледі.
|
| Құндылықтар |
Дәлелге сүйеніп қорытынды жасау және бақылау нәтижелерін нақты тіркеу ғылыми адалдық пен жауапкершілікті қалыптастырады.
Зертханалық қауіпсіздік талаптарын сақтау өзіне және сыныптастарына қамқорлық танытуды дамытады.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 3 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, қатысымды тексереді және зертханалық жұмысқа қажетті құралдардың дайын екенін бақылайды.
Сабақ тақырыбы мен күтілетін нәтижелерді хабарлайды.
|
Оқушылар амандасып, сабаққа қажетті құралдарын дайындайды. Оқушылар сабақтың мақсаты мен жұмыс тәртібіне назар аударады. | Құралдарын дайындап, жұмыс тәртібін сақтауға әзір болуы — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 1 ұпай. | химиялық заттаңбалары, зертханалық дәптерлер |
| Мәселені анықтау 4 минут |
Мәселе қою:
«Құрамында түссіз тұз бар белгісіз үлгідегі металл катионын қандай белгі арқылы анықтауға болады?» деген мәселені ұсынады.
«Жалынның түсі неге әртүрлі болады?» деген сұрақ арқылы оқушылардың бастапқы болжамдарын тыңдайды.
|
Оқушылар белгісіз катионды анықтау жолын ұсынады. Оқушылар жалын түсінің өзгеруін зат құрамындағы иондармен немесе қызған бөлшектермен байланыстырады. | Катионды анықтауға болатын бақыланатын белгі ұсыну — 1 ұпай. Жалын түсінің себебіне қатысты негізді болжам айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | белгісіз тұз үлгісінің суреті, тақта |
| Теориялық негіз және кесте 7 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Электрондар қыздырылғанда жоғары энергетикалық күйге өтетінін, бастапқы күйге қайтқанда белгілі толқын ұзындығындағы жарық шығаратынын түсіндіреді.
Негізгі жалын түстерін таныстырады: Li⁺ — кармин-қызыл, Na⁺ — ашық сары, K⁺ — күлгін, Ca²⁺ — кірпіш-қызыл, Sr²⁺ — қанық қызыл, Ba²⁺ — сарғыш-жасыл, Cu²⁺ — көкшіл-жасыл.
Түстерді салыстыруға арналған слайдтарды көрсетіп, Na⁺ түсі басым көрініп, K⁺ түсін бүркемелеп қалуы мүмкін екенін ескертеді.
Слайд 1 — Жалын сынағы
Слайд 2 — Кешкі отта бір жалын кейде ашық сары, енді бір жері қызыл болып көрінеді.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер…
Слайд 4 — Жарықтың пайда болуы
Слайд 5 — Катиондардың жалын түстері
Слайд 6 — Натрий мен калий катиондары қатар болғанда, ашық сары түс күлгін түсті бүркемелеуі мүмкін…
Слайд 7 — Бақылауды тіркеу
Слайд 8 — Нәтижені бағалау
Слайд 9 — Негізгі қорытындылар
Слайд 10 — Еске түсіріп жауап бер
|
Оқушылар слайдтардан катиондарға тән жалын түстерін салыстырады және кестеге түсі мен катион сәйкестігін жазады. Оқушылар түстердің электрондық ауысулармен байланысын түсіндіреді. | Жеті катионның жалын түсін дұрыс сәйкестендіру — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 7 ұпай. Электрондық ауысу мен жарық шығаруды дұрыс байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Сыныпқа сұрақтар 5 минут |
Сыныпқа сұрақтар:
«Li⁺ пен Sr²⁺ жалындарының түсін қандай белгісі арқылы ажыратуға болады?».
«Неліктен натрий катионының түсі қоспадағы калийдің түсін көлегейлеуі мүмкін?».
«Көкшіл-жасыл жалын байқалса, қай катион болуы ықтимал?».
Жауаптар:
Li⁺ кармин-қызыл, ал Sr²⁺ қанық қызыл жалын береді; реңк айырмасын салыстырады.
Na⁺ шығаратын ашық сары жарық өте айқын болғандықтан, әлсіздеу күлгін түсті бүркемелеуі мүмкін.
Cu²⁺ катионы болуы ықтимал.
|
Оқушылар үш сұраққа жауап береді: Li⁺ — кармин-қызыл, Sr²⁺ — қанық қызыл; Na⁺-тың ашық сары түсі K⁺-тың күлгін түсін бүркемелеуі мүмкін; көкшіл-жасыл түс Cu²⁺ катионына тән. | Үш сұрақтың әрқайсысына дұрыс әрі мазмұнды жауап беру — 1 ұпайдан. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | түстер кестесі, тақта |
| Жалын түсін анықтау ойыны 6 минут |
Нұсқаулық:
Топтарға катион атауы мен жалын түсі жазылған карточкаларды таратып, жұптастыру ойынын бастайды.
Әр топтан бір оқушыға таңдалған жұпты түсіндіртеді; қателерді түзетіп, натрий мен калий түстерін салыстыруды сұрайды.
|
Оқушылар топпен карточкаларды катиондар мен жалын түстеріне сәйкестендіреді. Оқушылар жұптарын түсіндіріп, Na⁺ пен K⁺ түсінің айырмасын айтады. | Әр дұрыс жұп үшін 1 ұпай, жеті жұпқа дейін; түс айырмасын дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 8 ұпай. | |
| Қауіпсіз тәжірибе көрсету 7 минут |
Тәжірибені көрсету:
Қорғаныш көзілдірігі мен зертханалық халаттың қолданылуын тексеріп, спиртшамды қауіпсіз жағу және сөндіру тәртібін көрсетеді.
Сым ілмекті тазалап, катион тұзының аз мөлшерін жалынға енгізу ретін түсіндіреді; әр үлгі арасында ілмекті мұқият тазартады.
Li⁺, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺ және Cu²⁺ тұздарының жалын түстерін кезекпен көрсетіп, бақылау кестесіне жаздырады.
Оқушыларға жалынға еңкеюге, заттарды дәмін татуға және рұқсатсыз құрал ұстауға болмайтынын ескертеді.
|
Оқушылар нұсқауды тыңдап, бақылау кестесіне әр катионның жалын түсін жазады. Оқушылар қауіпсіз қашықтықты сақтап, жалынға еңкеймейді және химиялық заттарды ұстамайды. | Қауіпсіздік ережесінің екі талабын дұрыс атау — 2 ұпай. Жеті катионның жалын түсін дұрыс тіркеу — әрқайсысына 1 ұпай, ең көбі 7 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 9 ұпай. | спиртшам, сым ілмек, металл тұздарының ерітінділері, қорғаныш көзілдірігі, зертханалық халат, бақылау кестесі |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Зерттеу кезінде қорғаныш көзілдірігі мен зертханалық халат киіп, жалыннан қауіпсіз қашықтық сақтаңыз; спиртшамды тек мұғалімнің нұсқауымен жағып, сөндіріңіз. Химиялық заттарды дәмін татуға, қолмен ұстауға және жалынға еңкеюге болмайды; тәжірибеден кейін қолды жуыңыз. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Сынып
- 9 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
