Мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдың рөлі — ҚМЖ, Биология, 11 сынып
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
Тегін жасау
Алдын ала қарау
Материалды ашу
Қысқамерзімді жоспар
| Бөлім |
Жасуша мембранасы арқылы заттардың тасымалдануы
|
| Сабақтың тақырыбы |
Мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдың рөлі
|
| Сыныбы |
11
|
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
11.1.3.4 — мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдың маңызын анықтау
11.1.3.4 Мембраналық потенциалды сақтаудағы активті тасымалдың маңызын анықтау
|
| Сабақтың мақсаты |
Оқушы белсенді тасымалдың энергия жұмсалу арқылы концентрация градиентіне қарсы жүретінін біледі.
Оқушы натрий-калий сорғысының мембраналық потенциалды сақтаудағы қызметін біледі.
Оқушы иондардың мембрана арқылы таралуы мен жасушаның тыныштық потенциалы арасындағы байланысты біледі.
|
| Құндылықтар |
Ғылыми деректерге сүйеніп, жасушадағы үдерістердің өзара байланысын түсіну және биологиялық құбылыстарды дәлелмен түсіндіру жауапкершілікке баулиды.
|
Сабақтың барысы
| Сабақтың кезеңі/ уақыт | Педагогтің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | Ресурстар |
|---|---|---|---|---|
| Ұйымдастыру және қызығушылық 4 минут |
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасып, сабаққа қатысуын тексереді.
«Жасуша мембранасы заттарды қалай өткізеді?» деген сұрақпен сабаққа назар аудартады.
|
Оқушылар сабаққа дайындалады. Оқушылар мембрана арқылы заттардың өтуі туралы бастапқы ойларын айтады. | Сабаққа дайындық талаптарын орындау — 1 ұпай. Бастапқы пікірін тақырыпқа сай айту — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | тақта, дәптер |
| Мәселені анықтау 5 минут |
Мәселе қою:
«Натрий мен калий иондары концентрация градиентіне қарсы қозғалғанда жасуша бұл үдерісті қалай қамтамасыз етеді?» деген мәселені ұсынады.
Тыныштық күйдегі жасуша ішіндегі және сыртындағы иондар мөлшері бірдей емес екенін атап, мәселені сабақ мақсатына байланыстырады.
|
Оқушылар мәселе бойынша болжам ұсынады. Оқушылар натрий мен калий иондарының тең емес таралуы мембранадағы электрлік айырмашылыққа қатысатынын болжайды. | Мәселеге қатысты болжам ұсыну — 1 ұпай. Иондардың әркелкі таралуын мембраналық потенциалмен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 2 ұпай. | жасуша мембранасының сызбасы, тақта |
| Жаңа ұғымдарды түсіндіру 9 минут |
Жаңа материалды түсіндіру:
Белсенді тасымалдың концентрация градиентіне қарсы жүретінін және энергия қажет ететінін түсіндіреді.
Натрий-калий сорғысының бір айналымда үш натрий ионын жасушадан сыртқа, екі калий ионын жасуша ішіне тасымалдайтынын көрсетеді.
АТФ энергиясының сорғы жұмысына жұмсалатынын және иондардың әркелкі таралуы мембраналық потенциалды сақтауға көмектесетінін түсіндіреді.
Натрий-калий сорғысы мен мембрана арқылы пассивті өтудің айырмасын қысқаша ажыратады.
|
Оқушылар белсенді тасымалдың анықтамасын жазады. Оқушылар натрий-калий сорғысының бағытын, иондар санын және АТФ рөлін сызбада белгілейді. Оқушылар белсенді және пассивті тасымалдың айырмасын атайды. | Белсенді тасымалдың энергия мен градиентке қатысын дұрыс сипаттау — 1 ұпай. Үш натрий ионының сыртқа және екі калий ионының ішке өтуін көрсету — 2 ұпай. АТФ рөлін түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. | оқулық, жасуша мембранасының сызбасы, тақта |
| Көрнекілікпен меңгерту 6 минут |
Нұсқаулық:
Көрнекі материалды көрсетіп, натрий-калий сорғысының бағыттарын және АТФ жұмсалуын бақылауды тапсырады.
«Натрий қай бағытта қозғалады? Калий қай бағытта қозғалады? Бұл қозғалыс мембраналық потенциалды сақтауға қалай көмектеседі?» деген сұрақтарды қояды.
Жауаптар:
Натрий жасушадан сыртқа, калий жасуша ішіне қозғалады.
Иондардың әркелкі таралуын сақтап, мембранадағы электрлік айырмашылықты қолдайды.
Слайд 1 — Мембраналық потенциал және белсенді тасымал
Слайд 2 — Жүйке жасушасының мембранасы арқылы кейбір бөлшектер сыртқа, ал басқалары ішке қозғалады.
Слайд 3 — Сабақ соңында сендер:
Слайд 4 — Белсенді тасымал
Слайд 5 — Натрий-калий сорғысы
Слайд 6 — Жасушада натрий сыртқа, калий ішке тасымалданатыны белгілі. Неге үш оң зарядтың сыртқа, а…
Слайд 7 — Иондық градиенттер
Слайд 8 — Тыныштық потенциалы
Слайд 9 — Қорытынды
Слайд 10 — Есте сақтап жауап бер
|
Оқушылар көрнекі материалдан натрий мен калий иондарының бағыттарын анықтайды. Оқушылар сұрақтарға жауап береді: натрий сыртқа, калий ішке тасымалданады; иондардың таралу айырмасы мембраналық потенциалды сақтауға көмектеседі. | Натрийдің тасымал бағытын дұрыс анықтау — 1 ұпай. Калийдің тасымал бағытын дұрыс анықтау — 1 ұпай. Потенциалды сақтаудағы маңызын түсіндіру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 3 ұпай. | |
| Білімді бекіту ойыны 6 минут |
Ойын тапсырмасы:
Оқушыларға натрий-калий сорғысы туралы тұжырымдар жазылған ойын карточкаларын таратады.
Тұжырымдарды «дұрыс» және «бұрыс» топтарына жіктеп, әр таңдауды дәлелдеуді тапсырады.
Қате тұжырымдарды бірге түзетеді.
|
Оқушылар карточкалардағы тұжырымдарды жіктейді. Оқушылар жауаптарын түсіндіреді: сорғы АТФ энергиясын пайдаланады, үш натрийді сыртқа және екі калийді ішке тасымалдайды. | Төрт тұжырымды дұрыс жіктеу — әрқайсысы үшін 1 ұпай. Кемінде бір жіктеуін ғылыми негіздеу — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 5 ұпай. | |
| Жеке тапсырма 7 минут |
Жеке жұмысқа тапсырма:
Тапсырма парағын таратады: «Натрий-калий сорғысының жұмысын сызбада көрсетіп, иондардың қозғалыс бағытын, АТФ-тың рөлін және мембраналық потенциалды сақтауға қосатын үлесін түсіндіріңіз».
Оқушылардың жеке жұмысын бақылап, қажет кезде бағыттаушы сұрақ қояды.
|
Оқушылар тапсырманы жеке орындайды. Оқушылар сызбада үш натрий ионының сыртқа, екі калий ионының ішке тасымалдануын белгілеп, АТФ пен мембраналық потенциал арасындағы байланысты түсіндіреді. | Иондардың қозғалыс бағытын және санын дұрыс көрсету — 2 ұпай. АТФ рөлін дұрыс түсіндіру — 1 ұпай. Мембраналық потенциалды сақтаумен байланыстыру — 1 ұпай. Кезең бойынша ең көбі — 4 ұпай. |
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
| Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау | Көрнекі құрылғыларды құрғақ қолмен пайдаланып, сымдар мен электр жабдықтарын абайлап ұстау керек. Тәжірибелік жабдық қолданылса, мұғалімнің нұсқауын орындап, оны рұқсатсыз қоспау қажет. |
Материал туралы
- Материал түрі
- ҚМЖ (ҚМЖ)
- Пән
- Биология
- Сынып
- 11 сынып
- Тіл
- Қазақ
- Оқыту бағыты
- Физмат
ЖИ көмегімен өз сабақ жоспарыңызды жасаңыз
- Сіздің тақырыбыңыз, пәніңіз және сыныбыңыз бойынша
- Шамамен бір минутта дайын
- Бастау тегін
